نویسنده: مارکوس کینگ
بحران بیآبی در جنوب غربی آسیا و شمال آفریقا فراتر از بحران زیستمحیطی به مسئلهای امنیتی برای دولتهای منطقه تبدیل شده است؛ به طوری که امروز دسترسی به آب آشامیدنی مهمترین مطالبه مردمان خاورمیانه است.
مارکوس کینگ در کتاب «سلاحسازی از آب» (۲۰۲۳) شیوههای سوءاستفاده از آب توسط گروههای افراطی خاورمیانه را بررسی و شرح میدهد. از نظر او در شرایطی که خاورمیانه با بحران بیآبی و حکمرانی ضعیف دولتهای خاورمیانه در مسئلۀ آب روبرو است، گروههای افراطی و خشونتطلب از آب به عنوان اسلحهای علیه دشمنان خود بهرهبرداری میکنند. گروههای افراطی خشونتطلب با مصادره آب و تبدیل آن به سلاح تلاش میکنند در نبردهای رودررو پیروز شوند، به منابع مالی دست پیدا کنند (مالیات بر آب) و در مجموع با مصادره به مطلوب آب، عملیاتی روانی را علیه مردم و دولتهای خاورمیانه به راه بیاندازند. به این ترتیب آب به سلاحی در دست گروههای افراطی خشونتطلب تبدیل شده و خاورمیانه و شمال آفریقا وارده چرخهای شدهاند که مارکوس کینگ به آن چرخه بیآبی ـ خشونت میگوید. در این چرخه گروههای افراطی خشونتطلب از حکمرانی ضعیف دولتها در مسئله آب نهایت بهرهبرداری را میکنند تا به اهداف کوتاهمدت و بلندمدت خود دست یابند. کینگ با بررسی اقدامات داعش در عراق و سوریه، بوکوحرام در نیجریه و الشباب در سومالی به این جمعبندی میرسد که آب به عنوان اسلحهای در خاورمیانه مورد استفاده قرار میگیرد و انواعی دارد. نویسنده کتاب «سلاحسازی از آب» با بررسی وضعیت موجود در خاورمیانه و شمال آفریقا راهکارهایی برای بهبود مدیریت آب به سیاستگذاران پیشنهاد میکند. این راهکارها در سه سطح «عملیاتی» (نحوه مصرف در بخشهای کشاورزی، صنعت و خانگی)، «اخلاقی» (توجه به آموزههای دینی) و در نهایت «سیاستگذارانه» (تدوین قوانین بینالمللی، تقویت همکاریهای منطقهای و بینالمللی، تأسیس وزارتخانه مستقل و تمرکز بر همکاریهای مشترک محلی) ارائه شده است. به نظر میرسد هر سه دسته از پیشنهادهای طرح شده، ظرفیت عملیاتی شدن در ایران و حل بخشی از مشکلات داخلی را دارند.
پینوشت: این یادداشت در شمارۀ ۱۶۲ ماهنگار دیدهبان امنیت ملی (مرداد ۱۴۰۴) به چاپ رسیده است.
دریافت متن کامل یادداشت: Weaponizing Water Water Stress and Islamic Extremist Violence in Africa and the Middle East
